Praktijkonderzoek: Hoe doe je onderzoek in je eigen beroepspraktijk?

Met een onderzoek in de praktijk verzamel je informatie, bijvoorbeeld over methodieken, initiatieven of aanpakken. Een onderzoek is vaak een combinatie van acties zoals literatuur lezen en collega’s en inwoners interviewen en betrekken.

Zo ga je aan de slag!

Actie 1: Bezint eer ge begint

Neem je leervraag als vertrekpunt en bedenk:

  • Waarom zou een praktijkonderzoek een goede aanpak zijn voor jouw leervraag? Wat wil jij via dit onderzoek ontwikkelen; kennis, nieuwe onderzoeksvaardigheden?
  • Waar hebben jij, jouw organisatie en inwoners echt iets aan?
  • Wat moet vooraf geregeld zijn om dit onderzoek te laten lukken? Denk aan: toestemming, budget en (werk)tijd.
  • Wat zou het onderzoek voor jou leuk maken?

Actie 2: Maak een lijstje met belanghebbenden

De ‘wie’ vraag is belangrijk om informatie te krijgen en mensen in beweging te brengen. Maak een lijstje: wie hebben er last van, wie weten er veel over, voor wie zijn de resultaten waardevol, wie vinden het leuk om mee te doen, wiens commitment heb je hier echt bij nodig? Deze mensen ga je straks benaderen.

Actie 3: Formuleer je onderzoeksvraag

Er zijn grofweg drie soorten onderzoeksvragen:

  1. Een beschrijvende vraag, waarmee je het onderwerp in kaart brengt. Wat is er aan de hand? Hoe werkt het hier? Waar lukt het al?
  2. Een verklarende vraag om de oorzaak van een probleem of succes zichtbaar te maken. Hoe is dit probleem ontstaan of waarom is het hier juist zo goed gelukt?
  3. Een ontwerpende vraag voor het bedenken van nieuwe oplossingen voor het vraagstuk. Hoe kunnen we…?

Actie 4: Bepaal je aanpak

Heb jij je onderzoeksvraag helder dan kies je een onderzoeksaanpak. Ga je mensen interviewen? Ga je observeren? Afkijken bij een andere organisatie? Organiseer je een bijeenkomst? Wil je iets uitproberen? Je keuze hangt af van het type onderzoeksvraag, van wat jou aanspreekt en – praktisch gezien – ook van de beschikbare tijd, geld en het draagvlak dat er is voor dit praktijkonderzoek.

Actie 5: Verzamelen, analyseren en opbrengsten delen

De gegevens die je verzameld hebt, ga je analyseren. Je zoekt daarbij naar patronen, verklaringen, oplossingen en succesfactoren. Doe dit vooral samen met anderen. Dat vergroot de kans dat er ook echt iets gaat gebeuren met de uitkomsten van het onderzoek. Tot slot deel je de opbrengsten van je onderzoek met alle betrokkenen.

Actie 6: De cirkel rond door reflecteren

Om de cirkel rond te maken is het waardevol om vanuit jouw leervraag te reflecteren op het onderzoek. Welke nieuwe inzichten heb jij opgedaan? Wat heb jij geleerd van het doen van onderzoek en hoe kun je de nieuwe kennis en vaardigheden in jouw werksituatie breder inzetten?